Vereniging van Vrienden van het Museum Kurhaus en Koekkoek-Huis Kleef e.V.


Samuel Jessurun de Mesquita. Tekeningen en grafiek, tentoonstelling B.C. Koekkoek-Huis 10.2.-4.5.08

Deze tentoonstelling met ca. 100 tekeningen en grafiek stelt Samuel Jessurun de Mesquita (1868 Amsterdam–1944 Auschwitz), een van de prominente Nederlandse kunstenaars uit de eerste helft van de 20ste eeuw, voor het eerst in Duitsland voor. Mesquita hield zich in het begin van zijn loopbaan bezig met toegepaste kunst. Langzamerhand maakte hij zich de grafiek eigen, een gebied waarop hij zich uiteindelijk ook internationaal tot een eigenwillige en zeer herkenbare kunstenaar ontwikkelde. Tijdens zijn werkzaamheden aan de Academie van Amsterdam ontwikkelde Samuel Jessurun de Mesquita zich tot een belangrijk leraar, die generaties van Nederlandse kunstenaars beïnvloed heeft.

Uitgaande van het symbolisme en de Jugendstil ontwikkelde hij in de jaren twintig van de vorige eeuw een heel eigen beeldtaal en beeldwereld, waarin expressionistische tendensen en het hem eigen plezier aan experimenten en zijn verbeelding een volstrekt eigen synthese aangaan. Bovendien onderzocht hij bijna obsessief de verschillende grafische procédés, vooral die van de houtsnede.

Parallel aan de grafiek met zijn gevoelige portretten als ook hun prachtig gestileerde afbeeldingen van dieren en planten – in Nederland werd de kunstenaar vooral hierdoor  beroemd – ontstond nog een heel ander oeuvre met zeer eigenwillige scènes vol fantasie, waar de personages afkomstig lijken te zijn uit de wereld van de dromen en nachtmerries . Juist de wisselwerking van deze beide – ieder voor zich al attractief – lijnen in zijn oeuvre maken de kunstenaar ook in onze tijd nog fascinerend.

Als lid van een Amsterdamse joods-sefardische familie, oorspronkelijk van Spaans-Portugese afkomst, werd Mesquita in 1944 gearresteerd door de Duitse bezetter en naar Auschwitz gedeporteerd, waar de kunstenaar en zijn familie korte tijd later vermoord werden.

Het was zijn beroemdste leerling, M.C. Escher, die veel van het werk van zijn leraar na diens deportatie uit het verlaten atelier redde en na 1945 monografische tentoonstellingen in Nederlandse musea initieerde. Escher karakteriseert zijn leraar zo: „Zijn werk wordt gekenmerkt door het feit dat het slechts door weinigen op waarde geschat en begrepen wordt. Hij ging steeds zijn eigen weg, eigenwillig en oprecht; slechts in geringe mate door anderen beïnvloed, hij zelf echter oefende grote invloed uit op het werk van de jongere generatie. De meesten van hen, die zijn invloed ervaren hadden, hebben zich er echter later van los gemaakt. Daarom heeft hij geen school gemaakt, waardoor zijn sterke, eenzame persoonlijkheid nog fascinerender wordt.“

Ter gelegenheid van de tentoonstelling verschijnt een catalogus (EUR 12,-). De inleidende tekst is van Jonieke van Es van Museum Boijmans-Van Beuningen in Rotterdam, die de ouevre-catalogus van de kunstenaar en de omvangrijke monografische tentoonstelling (S.J. de Mesquita, Striking Simplicity – Indrukwekkende eenvoud, Gemeentemuseum) Den Haag, 10 december 2005 – 12 maart 2006) georganiseerd heeft en als grootste kenner van zijn werk geldt.

Deze reizende tentoonstelling wordt gesponsord door de Ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden in Duitsland (www.niederlandeweb.de).

Zij werd eerder getoond in het Städtische Kunstmuseum Spendhaus Reutlingen (20 oktober 2007 – 6 januari 2008).

terug

Samuel Jessurun de Mesquita, afbeelding naar een publicatie van A. van der Boom, 1928
Samuel Jessurun de Mesquita, zelfportret (met kuierstok, hoed en sigaar), 1935, Collection Gemeentemuseum Den Haag, The Hague, The Netherlands
Samuel Jessurun de Mesquita, Koeien (klein), 1916, Verzameling C.O. Wolters
Samuel Jessurun de Mesquita, portret van Jaap Jessurun de Mesquita, 1922, Verzameling C.O. Wolters
Samuel Jessurun de Mesquita, twee gazelles, 1926, Verzameling C.O. Wolters
-> Deze pagina afdrukken